media.dorusrijkers.nl
Tekst interview :
(.; 1925; eigen kollektie)
THEODORUS RIJKERSHet is ons een bijzonder genoegen onzen lezers de beeltenis te kunnen toonen van Theodorus Rijkers, beter bekend onder den naam van ?Opa".
De zeeheld, die als schipper en vletterman meer dan vijfhonderd menschen, met gevaar voor eigen leven, uit de klauwen van den dood heeft gered.
Geboren te Helder(*), 27 Januari 1847, is ?Opa"' van 1886 tot 1911 schipper geweest op de reddingsboot ?Nieuwediep"(**), waarvoor hij door het bestuur der Noord- en Zuidhollandsche Reddingmaatschappij bij z'n afscheid als blijk van groote waardeering een lijst kreeg aangeboden, waarop in volgorde vanaf 1872 tot 1911, de schipbreuken staan vermeld, waarbij ?Opa" is uitgetrokken en waarbij hij zich steeds door menschlievendheid, moed en zeemanschap onderscheidde.
?Hier heb je de lijst", zei Opa met z'n zware zeemansstem, ?dan kan je precies zien wat ik allemaal gedaan heb". Maar aan een opsomming van de feiten zonder meer hadden we weinig, we hoorden liever de verhalen en de wederwaardigheden uit eigen mond van den ervaren schipper en hij vertelde ze ons met plezier.
De eerste redding gebeurde in l872. De Nederlandsche bark ?Australia" zat in nood en Doris(***) met z'n mannen er op af. Toen we er bij kwamen moesten we er bij opklimmen tot de hoogte van een huis. Vijf en twintig drenkelingen pikten we op en omdat de kapitein zag dat het schip zou zinken, omreden er een gang zoek was, liet hij het aan z'n lot over.
Maar het bleef drijven en onderwijl wij met onze 25 drenkelingen naar den wal roeiden, kwamen er andere vletterlui, die het schip, dat geladen was met thee, suiker, etc., in de wacht sleepten. Die maakten daar ? l.300.? voor en wij kregen voor onze redding f 220.?.
Dat laatste zegt ?Opa" met een stil verwijt aan de belooners, want in de plaats van de vletterlui had hij waarschijnlijk hetzelfde gedaan.
?De ?kwaaiste" redding, die ik heb meegemaakt, was die van de Duitsche bark ?Renown". Dat was in den winter van 1887.
Het was vliegend weer en het vroor dat het kraakte. Drie dagen, 9, l0 en 11 December ben ik daarmee bezig geweest. Vier reizen heb ik er voor moeten maken met verschillende ploegen.
Den eersten dag haalden we er l l menschen af, den tweeden dag geen enkele, den derden dag 7 en 5.
De laatste menschen hadden 60 uur in den mast gezeten. Den stuurman, die net zoover van me af was als U daar aan tafel, zag ik voor m'n oogen verdrinken."
Als ?Opa" dat zegt, kijkt ie ernstiger en in z'n verbeelding ziet hij de ramp weer voor zich en bij de warme kachel bibbert hij als-ie denkt aan de strenge kou, die het reddingswerk zoo zeer bemoeilijkte.
?Een jongen van 19 jaar was in den mast doodgevroren en toen we de laatste vijf binnenbrachten, moesten er drie van naar het hispitaal(***), waar de kok, een man van ongeveer zestig, door de doorgestane vermoeienisser stierf."
?Opa" vertelt verder hoe hij in 1907 's nachts werd gepord toen het Engelsche stoomschip Turbo in nood zat. ?Vanaf den wal dachten ze dat er twee schepen waren, maar toen we er bij kwamen bleek het een boot te zijn, die in tweeën was geslagen.
Toen we de acht menschen van het voorschip op de sleepboot wilden zetten, liep die achteruit en sloeg met z'n vin den bolder van onze boot af. Ze moesten ons toen eerst naar Nieuwendiep slepen en daar ging het gerucht dat Opa's boot stuk was.
Maar toen we vijf riemen hadden gekregen, gingen we er even vroolijk op af. Het schip was geladen met petroleum en door het laten vloeien was de zee wat rustiger geworden, zoodat de sleepboot ?Hercules" de rest van de bemanning kon meenemen."
Ook de redding van negen menschen van een Nederlandschen bom in 1906 was een moeilijk werkje geweest.
Er stond vijf voet water in het schip en het volk hing op zij van de verschansing.
?Onder de drenkelingen was een kleine jongen, dien ik al gauw naast me bij het roer had gezet. Maar dat had de vader, die ook op het schip was, niet gezien en die kerel schreeuwde om het kind zooals ik het nog zelden heb gehoord.
Toen we het volk overgezet hadden op de ?Hercules", brak het ankertouw van de bom. We pakten 'm op en sleepten 'm mee naar binnen.
Het was geen vette vangst die we deden al had het schip 5 voet water in en al zat het vol met haring. Weet U wat we d'r voor kregen met inventaris en al ? ? 100.?.
Deze zeeheld zou van de meer dan 500 drenkelingen, die hij aan wal bracht, nog veel meer kunnen vertellen. Hij heeft altijd geluk gehad, vertelt ie zelf, ofschoon wij den indruk kregen dat het niet alleen geluk was, maar ook een flinke portie moed en zeemanskunst, dat z'n menschlievend werk steeds zóó beloond zag.
En het is jammer dat de reddingmaatschappijen niet bij machte zijn de menschen met dergelijke eigenschappen wat beter te salarieeren. Wel zijn de loonen al veel vooruitgegaan bij vroeger, want Opa heeft jaren voor ? 60.? per jaar bij noodweer gereed moeten staan.
Momenteel geniet hij een pensioen van ? 120.? en het Doris-Rijkersfonds(***) keert hem wekelijks ? 4.? uit.
?Maar toch", zegt opa, ?ze moeten niet overdrijven en zeggen dat we zwart van armoe hebben gezien. Ik heb er altijd best van gegeten en maar eens van m'n leven heb ik een gouden medaille van me verkocht, maar dat was omdat ik een fiets noodig had om op tijd op m'n werk te kunnen zijn.
En dat ?Opa" met hart en ziel het werk voor de reddingsmaatschappij verrichtte, daarvan getuigt deze uitdrukking ?ik was zoo grootsch op m'n bootje, als op m'n Zondagsche pak".
De opvolger van Doris(***) Rijkers, die een motorboot heeft, vernoemd naar den ouden schipper, beschikt daarmee over beter materiaal dan z'n voorganger, maar de reddingen sinds 1911 zijn, gelukkig, te tellen.
De lichten en boeien zijn veel verbeterd en volgens ?Opa" kijken de kap'teins ook wat beter uit.
Onder z'n collectie medailles zijn er vele van buitenlandsche vorsten, maar het dierbaarste is hem die, welke hem tot broeder in de orde van de Ned. Leeuw maakte en waar een wekelijksche toelage van ? 4.?- aan verbonden is.
Hoe Rijkers aan den naam ?Opa" komt? Niet omdat de 78-jarige er zoo uitstekend voor geschikt is, Nee, z'n hart is, vooral als-ie in Rijswijk(****) aan het fuiven is, nog 40 jaar jonger, maar op z'n 25ste trouwde hij een weduwe met zes kinderen en een jaar na z'n huwelijk kreeg de oudste dochter een baby. Sindsdien kent heel Helder en Nieuwendiep Doris(***) Rijkers niet anders dan als ?Opa".
Noten WEBred.:
* Helder: een oude vissersplaats. Nu onderdeel van Den Helder
** Nieuwediep: de plaats waar de zeeschepen afmeren. Nu onderdeel van Den Helder
*** De tiepfout komt in het origineel voor
**** Gedoeld wordt op het zesdaagse Weldadigheidsfeest van 1-7 September 1924 in Rijswijk t.b.v. het Dorus Rijkers Fonds
[ Hoofdpagina ] - [ Disclaimer ]